مدیریت ناب شامل اصول و تکنیک هایی است که از متدولوژی تولید ناب سرچشمه می گیرند و پوکایوکه تکنیکی ناب است که باعث حرکت سازمان به سمت ناب شدن می شود. برای ناب شدن نیاز است که همواره تکنیکهای موفق را از زمان ژاپن پس از جنگ به شرایط تجاری مدرن منتقل کنیم. Poka yoke یکی از قوی ترین تکنیک های استانداردسازی است و می تواند در هر صنعت تولیدی یا خدماتی اعمال شود.
ایده پوکایوکه برای جلوگیری از بروز خطاها و نقص ها در وهله اول قابل اجرا است و ثابت شده است که یک تقویت کننده واقعی می باشد.
پیدایش پوکایوکه
اصطلاح Poka-Yoke (poh-kah yoh-keh) در دهه 1960 توسط Shigeo Shingo، مهندس صنایع تویوتا در ژاپن ابداع شد. شینگو همچنین Zero Quality Control را ایجاد و رسمی کرد (ترکیبی از تکنیکهای Poka-Yoke برای اصلاح عیوب احتمالی و بازرسی منبع برای جلوگیری از نقص)
در واقع، اصطلاح اولیه baka-yoke بود، به معنای «ضد احمق»، اما بعداً به دلیل مفهوم ناپسند و توهینآمیز این اصطلاح تغییر کرد. Poka-Yoke به معنای “ضد اشتباه” یا به معنای واقعی تر – اجتناب از (yokeru) خطاهای سهوی (poka) است.
پوکایوکه تکنیکی ناب است که تضمین می کند که شرایط مناسب قبل از اجرای یک مرحله فرآیند وجود دارد و بنابراین از بروز نقص در وهله اول جلوگیری می کند. در جایی که این امکان وجود ندارد، Poka yoke یک عملکرد کارآگاهی را انجام می دهد و نقص های این فرآیند را در اسرع وقت از بین می برد.
پوکایوکه مکانیزمی در فرآیند تولید ناب است که به جلوگیری از اشتباه کمک می کند. هدف پوکایوکه از بین بردن عیوب محصول با پیشگیری، اصلاح یا جلب توجه به خطاهای انسانی در زمان وقوع آنها است.
مثال های از پوکایوکه
در یک مفهوم گسترده تر، پوکایوکه یک محدودیت شکل دهنده رفتار به عنوان یک مرحله فرآیند برای جلوگیری از عملکرد نادرست است.
یکی از رایجترین موارد زمانی است که یک راننده ماشین با گیربکس دستی باید قبل از روشن کردن موتور، پدال کلاچ را فشار دهد تا از حرکت ناخواسته خودرو جلوگیری می کند.
مثال دیگر خودرویی با گیربکس اتوماتیک است که دارای یک سوئیچ است که باید قبل از راه اندازی خودرو در حالت “پارک” یا “خنثی” باشد.
اینها بهعنوان محدودیتهای شکلدهنده رفتار عمل میکنند، زیرا اقداماتی وجود دارد که باید قبل از شروع به کار خودرو انجام شوند. به این ترتیب، با گذشت زمان، رفتار راننده با تکرار و عادت مطابق با نیازها تنظیم می شود.
نمونه های دیگر را می توان در پریزهای برق ضد کودک یا ماشین لباسشویی یافت که در صورت بسته نشدن درب به درستی برای جلوگیری از خطر روشن نمی شود. این نوع اتوماسیون ها از ابتدا اجازه اشتباه یا عملکرد نادرست را نمی دهند.
چرا پوکایوکه مهم است؟
ارزش استفاده از Poka Yoke این است که به افراد و فرآیندها کمک می کند تا در اولین بار کار درست انجام شود و اشتباهات رخ ندهد. پوکایوکه تکنیکی ناب است که می توانند با از بین بردن عیوب، کیفیت و قابلیت اطمینان محصولات و فرآیندها را به میزان قابل توجهی بهبود بخشند.
این رویکرد به تولید کاملاً با فرهنگ بهبود مستمر کمک می کند. همچنین میتوان از آن برای تنظیم دقیق پیشرفتها، و پردازش طرحهای شش سیگما از پروژههای Define – Measure – Analyze – Improve – Control (DMAIC) استفاده کرد. به کارگیری ایده ها و روش های ساده پوکایوکه در طراحی محصول و فرآیند می تواند خطاهای انسانی و مکانیکی را از بین ببرد.
انعطاف پذیری پوکایوکه این امکان را فراهم می کند که هزینه زیادی نداشته باشد. به عنوان مثال، هدف تویوتا این است که هر دستگاه ضد اشتباه را با کمتر از 150 دلار پیاده سازی کند. بسته به اندازه شرکت، می تواند یک تلاش بسیار مقرون به صرفه باشد.
زمان و مکان استفاده از پوکایوکه
پوکایوکه تکنیکی ناب است که می تواند هر زمان که ممکن است اشتباهی رخ دهد یا کاری اشتباه انجام شود استفاده گردد. یعنی همه جا می توان آن را با موفقیت در هر نوع فرآیندی در صنعت تولید یا خدمات اعمال کرد و از انواع خطاها جلوگیری نمود:
خطای پردازش: عملیات فرآیند بر اساس رویه عملیاتی استاندارد انجام نشود.
خطای راه اندازی: استفاده از ابزار نادرست یا تنظیم نادرست دستگاه.
قطعه از دست رفته: همه قطعات در مونتاژ، جوشکاری یا سایر فرآیندها گنجانده نمی شوند.
قسمت / آیتم نامناسب: قسمت اشتباه استفاده شده در فرآیند.
خطای عملیات: انجام نادرست عملیات. داشتن نسخه نادرست مشخصات
خطای اندازه گیری: خطا در تنظیم ماشین، اندازه گیری تست، یا ابعاد یک قطعه که از یک تامین کننده دریافت می شود.
اجرای پوکایوکه به دلیل ماهیت جهانی و عقلانی آن آسان است. برای اعمال آن می توانید این روند گام به گام را دنبال کنید:
- عملیات یا فرآیند را شناسایی کنید.
- 5W و راه هایی که یک فرآیند می تواند شکست بخورد را تجزیه و تحلیل کنید.
- رویکرد Poka-Yoke مناسب را انتخاب کنید، مانند استفاده از نوع بسته (جلوگیری از ایجاد خطا) یا نوع توجه (مشخص کردن اینکه یک خطا رخ داده است)
- به جای اینکه به Poka Yokes فقط به عنوان سوئیچ های محدود یا خاموش شدن خودکار فکر کنید، یک رویکرد جامع اتخاذ نمائید.
- تعیین کنید که آیا یک تماس (استفاده از شکل، اندازه، یا سایر ویژگیهای فیزیکی برای تشخیص)، تعداد ثابت (خطا در صورت عدم انجام تعداد معینی از اقدامات ایجاد میشود)، یا یک روش توالی (استفاده از یک چک لیست برای اطمینان از تکمیل تمام مراحل فرآیند). ) مناسب ترین است.
- روش را تست کنید و ببیند جواب میدهد یا خیر؟
- اپراتور را آموزش دهید، عملکرد را بررسی کنید و موفقیت را اندازه گیری کنید.
به طور خلاصه
تکنیک Poka-Yoke یکی از گرانبهاترین جواهرات در تاج مدیریت ناب است. پوکایوکه روشی است برای تضمین کیفیت بدون داشتن فرآیند تضمین کیفیت و برای جلوگیری از بروز نقص در وهله اول.
پوکایوکه ممکن است در هر صنعتی اجرا شود و مزایای زیادی داشته باشد که مهم ترین آن ها عبارت اند از:
کمک می کند همان مرتبه اول کار صحیح انجام شود
بسیار کم هزینه است.
برای آموزش و استقرار تکنیک پوکایوکه با ما در ارتباط باشید.
www.instagram.com/modiranyekta